Recalls in de voedingsmiddelenindustrie

 17 mei 2017 | Nieuws

Het aantal recalls van levensmiddelen blijft stijgen. Zo is in Europa het aantal recalls en meldingen op het gebied van levensmiddelen in kwartaal 4 van 2016 met 12% gestegen tot 782. Ook in Nederland stijgt het aantal recalls. Productwaarschuwing.nl heeft in Nederland geconstateerd dat de publicaties van terughaalacties, veiligheids- en allergiewaarschuwingen in 2016 ten opzichte van 2015 met 40% is gestegen. Wat precies de oorzaak van de stijgingen is, is moeilijk vast te stellen. Meerdere factoren spelen hierbij een rol. In diverse onderzoeken worden in ieder geval de groeiende productie- en leveranciersketens genoemd, de snellere informatieverspreiding en de strengere veiligheidsnormen en regelgeving genoemd. Reden om in ieder geval nader bij recalls stil te staan. Tevens reden voor AKD advocaten om - in samenwerking met VMT - een parallelsessie tijdens het Food Law Event te wijden aan recalls.

Schade
Feit is dat recalls erg vervelend zijn en complex kunnen zijn. Het is voor veel bedrijven ook een kostbare aangelegenheid. Denk bijvoorbeeld aan kosten van onderzoeken en traceren van mogelijke onveilige producten, het terughalen van de producten, communicatie met de diverse autoriteiten, afnemers, leveranciers en experts. Dit dus nog naast de gemiste omzet en schadeclaims.

Verzekering
De verzekeringsbranche probeert hier (enigszins) op in te springen door het aanbieden van productaansprakelijkheids- en recallverzekeringen. Uit recent onderzoek is immers gebleken dat gebrekkige producten/werken (in het Engels defective product/work), de belangrijkste oorzaak van aansprakelijkheidsnadeel voor ondernemingen wereldwijd is. Maar liefst 40% van de waarde van alle totale aansprakelijkheidclaims in Europa zijn gebaseerd op gebrekkige producten/werken. Tot deze conclusie komt Allianz Global Corporate & Specialty (AGCS) op basis van een analyse van meer dan 100.000 verzekeringsclaims in meer dan 100 landen in de periode van 2011-2016. Als voorbeelden van claims veroorzaakt door gebrekkige producten/werken, noemt AGCS contaminatie in levensmiddelen waardoor iemand ziek wordt, besmette geneesmiddelen, het ontploffen van een auto door een gebrek in het ontwerp van een gastank en elektrocutie door oververhitting van een elektrische deken. Voornoemde cijfers hebben dus niet alleen betrekking op levensmiddelen.

Grotere claims
AGCS concludeert dat productaansprakelijkheid en recall-claims in de loop der tijd groter zijn geworden en dat het uitdagender is geworden om deze te regelen. De oorzaak daarvan: productie- en leveringsketens worden complexer en internationaler en grote aantallen producten en leveranciers concentreren zich op een kleiner aantal grotere ondernemingen.

Een algemene klacht in de branche is echter dat productaansprakelijkheids- en recallverzekeringen kostbaar zijn en dat de dekking te beperkt is. Veel is immers van dekking uitgesloten. Er zijn naast verzekeringen echter ook nog diverse andere manieren om eventuele schade te beperken.

En hoe zit het eigenlijk met schade? Kan je schade, inclusief gemaakte kosten, bijvoorbeeld ook op een leverancier, retailer of zelfs de toezichthouder verhalen? Denk bijvoorbeeld aan het geval dat een recall achteraf gezien helemaal niet noodzakelijk bleek.

Voorkomen is beter dan genezen
De ervaring leert dat veel bedrijven onvoldoende zijn voorbereid op een recall. Als er een incident zich voordoet moet er vaak snel worden gehandeld. Dat snelle handelen leidt ertoe dat er soms onhandige beslissingen worden genomen, wat tot meer schade leidt. Schade die voorkomen had kunnen worden.

Maar hoe richt je nu je organisatie het beste in, zodat je goed voorbereid bent op een mogelijke crisis of recall? Denk daarbij niet alleen aan recalls, maar ook aan afpersings-situaties waarbij een partij een producent dreigt met contaminatie van producten wanneer de producent/retailer niet een x bedrag betaalt.

Veel schade kan bovendien voorkomen worden door goed te weten wat je moet doen. Want wanneer, moet wie, wat doen? Waar liggen je verplichtingen? En waar eindigt je verantwoordelijkheid?

Marktpartijen
En hoe gaan andere partijen eigenlijk om met een recall-situatie. Denk bijvoorbeeld aan retailers en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit.

NVWA
In het verleden is er bij recalls immers kritiek geuit op de Nederlandse voedsel- en warenautoriteit (NVWA). Bijvoorbeeld bij haar aanpak van de salmonella besmetting in gerookte zalm, welke geproduceerd was in een Griekse vestiging van het Nederlandse visverwerkingsbedrijf Foppen Paling & Zalm. De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) concludeerde naar aanleiding van hun onderzoek in dat kader dat naast de betrokken bedrijven ook de overheid niet goed voorbereid was op een voedselveiligheidsprobleem van deze omvang. De wijze waarop de NVWA als nationale autoriteit communiceerde, leidde tot onzekerheid bij de firma Foppen en de supermarktketens. Het was deze partijen niet meteen duidelijk wat zij geacht werden te doen. De NVWA gaf bijvoorbeeld haar informatie vooral mondeling, hetgeen tot onduidelijkheid leidde bij bedrijven. Bij de salmonellabesmetting waren zoveel partijen en producten betrokken dat de bedrijven geen overzicht hadden. De NVWA zag echter geen aanleiding om in te grijpen toen de betrokken bedrijven er niet in slaagden bij de bestrijding een gezamenlijke aanpak te volgen. De NVWA richtte zich voornamelijk op haar handhavende rol en niet primair op het realiseren van een zo effectief mogelijke gemeenschappelijke crisisbeheersing. Het terughalen van de besmette producten heeft hierdoor langer geduurd dan nodig. De ontbrekende afstemming tussen overheidsorganisaties en bedrijven zorgde ook in de berichtgeving aan consumenten voor verwarring. Consumenten wisten niet goed of zij erop konden vertrouwen dat het voedsel veilig was of dat zij gevaar liepen, aldus de OvV. De OvV gaf de NVWA dan ook in 2012/2013 de volgende aanbeveling: "Zorg ervoor dat u in uw rol als nationale autoriteit toeziet op de gezamenlijke incidentbestrijding door overheidsorganisaties en bedrijven, inclusief de voorbereiding daarop, en grijp in als dat nodig is." Inmiddels zijn er reeds wat jaren verstreken. Reden om eens stil te staan bij hoe de NVWA tegenwoordig omgaat met recalls.

Slot
Het voornoemde toont aan dat er genoeg te vertellen is over recalls. Voornoemde vragen zullen ook allemaal beantwoord worden tijdens de parallelsessie die AKD advocaten organiseert in samenwerking met VMT op het Food Law Event op 20 juni. Naast Barbara Mutsaers, auteur van dit artikel, zullen Jeroen Meijer van Control Risks, Johan Hulleman van Jumbo Supermarkten en Sally Hoffer van de NVWA over recalls spreken. Het belooft dan ook een interessante parallelsessie te worden. AKD nodigt u dan ook graag uit om deel te nemen aan de parallelsessie "Recalls" op het Food Law Event dat op 20 juni 2017 zal plaatsvinden in Vianen en biedt u graag 50% korting op het deelnametarief aan.

Mocht u in de tussentijd inhoudelijke vragen hebben over recalls, aarzel dan niet om contact op te nemen met Barbara Mutsaers. 

Wist u bovendien dat AKD onlangs in de Legal 500 Europe, Middle East and Africa de hoogste ranking in de Top Tier 1 ranking op het gebied van Food & Beverages heeft ontvangen?

Het aantal recalls van levensmiddelen blijft stijgen. Zo is in Europa het aantal recalls en meldingen op het gebied van levensmiddelen in kwartaal 4 van 2016 met 12% gestegen tot 782. Ook in Nederland stijgt het aantal recalls. Productwaarschuwing.nl heeft in Nederland geconstateerd dat de publicaties van terughaalacties, veiligheids- en allergiewaarschuwingen in 2016 ten opzichte van 2015 met 40% is gestegen. Wat precies de oorzaak van de stijgingen is, is moeilijk vast te stellen. Meerdere factoren spelen hierbij een rol. In diverse onderzoeken worden in ieder geval de groeiende productie- en leveranciersketens genoemd, de snellere informatieverspreiding en de strengere veiligheidsnormen en regelgeving genoemd. Reden om in ieder geval nader bij recalls stil te staan. Tevens reden voor AKD advocaten om - in samenwerking met VMT - een parallelsessie tijdens het Food Law Event te wijden aan recalls.

Schade
Feit is dat recalls erg vervelend zijn en complex kunnen zijn. Het is voor veel bedrijven ook een kostbare aangelegenheid. Denk bijvoorbeeld aan kosten van onderzoeken en traceren van mogelijke onveilige producten, het terughalen van de producten, communicatie met de diverse autoriteiten, afnemers, leveranciers en experts. Dit dus nog naast de gemiste omzet en schadeclaims.

Verzekering
De verzekeringsbranche probeert hier (enigszins) op in te springen door het aanbieden van productaansprakelijkheids- en recallverzekeringen. Uit recent onderzoek is immers gebleken dat gebrekkige producten/werken (in het Engels defective product/work), de belangrijkste oorzaak van aansprakelijkheidsnadeel voor ondernemingen wereldwijd is. Maar liefst 40% van de waarde van alle totale aansprakelijkheidclaims in Europa zijn gebaseerd op gebrekkige producten/werken. Tot deze conclusie komt Allianz Global Corporate & Specialty (AGCS) op basis van een analyse van meer dan 100.000 verzekeringsclaims in meer dan 100 landen in de periode van 2011-2016. Als voorbeelden van claims veroorzaakt door gebrekkige producten/werken, noemt AGCS contaminatie in levensmiddelen waardoor iemand ziek wordt, besmette geneesmiddelen, het ontploffen van een auto door een gebrek in het ontwerp van een gastank en elektrocutie door oververhitting van een elektrische deken. Voornoemde cijfers hebben dus niet alleen betrekking op levensmiddelen.

Grotere claims
AGCS concludeert dat productaansprakelijkheid en recall-claims in de loop der tijd groter zijn geworden en dat het uitdagender is geworden om deze te regelen. De oorzaak daarvan: productie- en leveringsketens worden complexer en internationaler en grote aantallen producten en leveranciers concentreren zich op een kleiner aantal grotere ondernemingen.

Een algemene klacht in de branche is echter dat productaansprakelijkheids- en recallverzekeringen kostbaar zijn en dat de dekking te beperkt is. Veel is immers van dekking uitgesloten. Er zijn naast verzekeringen echter ook nog diverse andere manieren om eventuele schade te beperken.

En hoe zit het eigenlijk met schade? Kan je schade, inclusief gemaakte kosten, bijvoorbeeld ook op een leverancier, retailer of zelfs de toezichthouder verhalen? Denk bijvoorbeeld aan het geval dat een recall achteraf gezien helemaal niet noodzakelijk bleek.

Voorkomen is beter dan genezen
De ervaring leert dat veel bedrijven onvoldoende zijn voorbereid op een recall. Als er een incident zich voordoet moet er vaak snel worden gehandeld. Dat snelle handelen leidt ertoe dat er soms onhandige beslissingen worden genomen, wat tot meer schade leidt. Schade die voorkomen had kunnen worden.

Maar hoe richt je nu je organisatie het beste in, zodat je goed voorbereid bent op een mogelijke crisis of recall? Denk daarbij niet alleen aan recalls, maar ook aan afpersings-situaties waarbij een partij een producent dreigt met contaminatie van producten wanneer de producent/retailer niet een x bedrag betaalt.

Veel schade kan bovendien voorkomen worden door goed te weten wat je moet doen. Want wanneer, moet wie, wat doen? Waar liggen je verplichtingen? En waar eindigt je verantwoordelijkheid?

Marktpartijen
En hoe gaan andere partijen eigenlijk om met een recall-situatie. Denk bijvoorbeeld aan retailers en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit.

NVWA
In het verleden is er bij recalls immers kritiek geuit op de Nederlandse voedsel- en warenautoriteit (NVWA). Bijvoorbeeld bij haar aanpak van de salmonella besmetting in gerookte zalm, welke geproduceerd was in een Griekse vestiging van het Nederlandse visverwerkingsbedrijf Foppen Paling & Zalm. De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) concludeerde naar aanleiding van hun onderzoek in dat kader dat naast de betrokken bedrijven ook de overheid niet goed voorbereid was op een voedselveiligheidsprobleem van deze omvang. De wijze waarop de NVWA als nationale autoriteit communiceerde, leidde tot onzekerheid bij de firma Foppen en de supermarktketens. Het was deze partijen niet meteen duidelijk wat zij geacht werden te doen. De NVWA gaf bijvoorbeeld haar informatie vooral mondeling, hetgeen tot onduidelijkheid leidde bij bedrijven. Bij de salmonellabesmetting waren zoveel partijen en producten betrokken dat de bedrijven geen overzicht hadden. De NVWA zag echter geen aanleiding om in te grijpen toen de betrokken bedrijven er niet in slaagden bij de bestrijding een gezamenlijke aanpak te volgen. De NVWA richtte zich voornamelijk op haar handhavende rol en niet primair op het realiseren van een zo effectief mogelijke gemeenschappelijke crisisbeheersing. Het terughalen van de besmette producten heeft hierdoor langer geduurd dan nodig. De ontbrekende afstemming tussen overheidsorganisaties en bedrijven zorgde ook in de berichtgeving aan consumenten voor verwarring. Consumenten wisten niet goed of zij erop konden vertrouwen dat het voedsel veilig was of dat zij gevaar liepen, aldus de OvV. De OvV gaf de NVWA dan ook in 2012/2013 de volgende aanbeveling: "Zorg ervoor dat u in uw rol als nationale autoriteit toeziet op de gezamenlijke incidentbestrijding door overheidsorganisaties en bedrijven, inclusief de voorbereiding daarop, en grijp in als dat nodig is." Inmiddels zijn er reeds wat jaren verstreken. Reden om eens stil te staan bij hoe de NVWA tegenwoordig omgaat met recalls.

Slot
Het voornoemde toont aan dat er genoeg te vertellen is over recalls. Voornoemde vragen zullen ook allemaal beantwoord worden tijdens de parallelsessie die AKD advocaten organiseert in samenwerking met VMT op het Food Law Event op 20 juni. Naast Barbara Mutsaers, auteur van dit artikel, zullen Jeroen Meijer van Control Risks, Johan Hulleman van Jumbo Supermarkten en Sally Hoffer van de NVWA over recalls spreken. Het belooft dan ook een interessante parallelsessie te worden. AKD nodigt u dan ook graag uit om deel te nemen aan de parallelsessie "Recalls" op het Food Law Event dat op 20 juni 2017 zal plaatsvinden in Vianen en biedt u graag 50% korting op het deelnametarief aan.

Mocht u in de tussentijd inhoudelijke vragen hebben over recalls, aarzel dan niet om contact op te nemen met Barbara Mutsaers. 

Wist u bovendien dat AKD onlangs in de Legal 500 Europe, Middle East and Africa de hoogste ranking in de Top Tier 1 ranking op het gebied van Food & Beverages heeft ontvangen?

Gerelateerde expertises